Edelweiss

Szkice niniejsze, oddane do rąk waszych, stanowią próbę uchwycenia niezwykłej harmonii i złożoności ciała ludzkiego — tego najdoskonalszego z mechanizmów, jakie natura powierzyła badawczej ciekawości człowieka. W każdej kresce pióra, w każdym cieniu położonym z rozwagą, zawarta jest nie tylko chęć wiernego odtworzenia formy, lecz także pragnienie zbliżenia się do istoty życia, które pod tą formą pulsuje.

Ciało, rozpatrywane w całości, jawi się niczym starannie zaprojektowany instrument, w którym kości tworzą rusztowanie, mięśnie nadają ruch, a narządy wewnętrzne prowadzą cichą, nieustającą pracę podtrzymującą istnienie. Choć oko laika dostrzega jedynie powierzchnię, zadaniem medyka jest przeniknąć głębiej — odkryć ukryte powiązania i zależności, które czynią z tej struktury jedność.

Niechże więc poniższe ryciny służą nie tylko nauce, lecz i refleksji. Albowiem im dokładniej poznajemy budowę człowieka, tym bardziej uświadamiamy sobie zarówno jego kruchość, jak i zdumiewającą doskonałość. A może — co śmiem zasugerować — wnikliwe studium anatomii jest zarazem studium samego życia, zapisanym nie w słowach, lecz w tkankach, włóknach i kształtach, które przetrwały próbę czasu.

Serce, ów nieustannie pracujący organ, od wieków budziło zarówno podziw, jak i zadumę wśród badaczy natury ludzkiej. W jego rytmicznym skurczu i rozkurczu zdaje się zawierać sama esencja życia — cicha, lecz niezłomna siła, która podtrzymuje wszelkie czynności ciała. Nie bez przyczyny przeto poświęcono mu tyle uwagi w niniejszym zbiorze szkiców.

Przedstawione ryciny nie roszczą sobie prawa do doskonałości, lecz stanowią wierne, na ile to możliwe, odwzorowanie form i struktur, jakie odsłania przed nami sztuka anatomii. Czytelnik odnajdzie tu zarówno zewnętrzne oblicze serca, jak i jego wnętrze — komory, przedsionki oraz misterny układ zastawek, które kierują biegiem krwi z precyzją godną najdoskonalszych mechanizmów.

Niechże te ilustracje będą pomocne zarówno dla uczącego się adepta medycyny, jak i dla tego, kto z czystej ciekawości pragnie zgłębić tajemnice ludzkiego organizmu. Albowiem serce, choć skryte w głębi piersi, pozostaje jednym z najbardziej wymownych świadectw kunsztu natury — prostym w swej funkcji, a zarazem niepojęcie złożonym w budowie.

Serce — cichy zegar pod żebrem ukryty,
nie pyta o czas, a nigdy się nie myli.
W mroku pracuje, gdy oczy już śpią,
i niesie w swym rytmie istnienia ton.

Nie zna wytchnienia, ni próśb o spoczynek,
każdym uderzeniem zapisuje wynik
dni, które miną — i tych, co nadchodzą,
nim my je nazwiemy nadzieją lub trwogą.

W nim brzmią wspomnienia, choć nie ma w nim słów,
i coś na kształt echa utraconych snów.
A jednak z krwi tylko i z mięśnia utkana
ta pieśń życia trwa — cicha, nieprzerwana.