Pierwsza Pomoc - część III

[August de la Sparasan]

Dzisiaj skupimy się już na konkretnych sytuacjach oraz postępowaniu. Zapoznamy się z utrata przytomności, zadławienia, drgawki, udar.

[August de la Sparasan]

Utrata przytomności i omdlenie

1. Czym jest utrata przytomności

Utrata przytomności to stan, w którym osoba nie reaguje na bodźce (głos, dotyk, ból) i nie ma świadomości otoczenia. Może trwać kilka sekund, minut lub dłużej i zawsze wymaga oceny stanu poszkodowanego.

Najczęstsze przyczyny: spadek ciśnienia krwi, niedotlenienie mózgu, odwodnienie, choroby serca, urazy, nagłe zmiany pozycji ciała oraz stres lub silne emocje

------------

2. Różnica: omdlenie vs nieprzytomność

Omdlenie
krótkotrwała utrata przytomności
trwa zwykle kilka sekund – 1–2 minuty
następuje samoistny powrót świadomości
najczęściej spowodowane chwilowym niedokrwieniem mózgu

Typowe sytuacje: długie stanie, gorąco, nagły ból lub stres, odwodnienie

Nieprzytomność utrzymująca się
brak reakcji na bodźce przez dłuższy czas
osoba nie odzyskuje świadomości
może występować zaburzone oddychanie

Może być spowodowana np.: urazem głowy, zatruciem, udarem czy zatrzymaniem krążenia, chorobami neurologicznymi
Jest to stan zagrożenia życia.

------------

3. Objawy poprzedzające omdlenie

Często przed omdleniem pojawiają się tzw. objawy zwiastunowe:
mroczki przed oczami
zawroty głowy
szum lub dzwonienie w uszach
nagłe osłabienie
zimne poty
bladość skóry
nudności
uczucie „odpływania”

Jeśli osoba je odczuwa, należy natychmiast usiąść lub położyć się, aby zapobiec upadkowi.

------------

4. Postępowanie przy omdleniu

Jeśli ktoś zemdlał:
Ułóż osobę na plecach, najlepiej na płaskiej powierzchni.
Unieś nogi, około 20–30 cm powyżej poziomu serca -> poprawia to dopływ krwi do mózgu
Zapewnij świeże powietrze - otwórz okno, rozluźnij ciasną odzież (kołnierzyk, pasek)
Sprawdź oddech - obserwuj klatkę piersiową, sprawdź czy oddycha normalnie
Po odzyskaniu przytomności, nie pozwól od razu wstać, pozwól odpocząć kilka minut, można podać wodę

------------

5. Kiedy wezwać pogotowie
osoba nie odzyskuje przytomności
omdlenie trwa dłużej niż 1–2 minuty
nie oddycha prawidłowo
doszło do urazu głowy podczas upadku
pojawiają się drgawki
osoba ma ból w klatce piersiowej
jest w ciąży
to pierwsze takie zdarzenie
poszkodowany ma cukrzycę lub choroby serca

------------

6. Ważna zasada pierwszej pomocy

Jeżeli osoba jest nieprzytomna, ale oddycha → ułóż ją w pozycji bocznej bezpiecznej i kontroluj oddech.

Jeżeli nie oddycha → natychmiast rozpocznij resuscytację (RKO) i wezwij pomoc.

[Isabella M. Neumann-Swann]

Zadławienie – dorosły i dziecko


1. Czym jest zadławienie

Zadławienie to nagłe zablokowanie dróg oddechowych przez ciało obce, które utrudnia lub uniemożliwia oddychanie.

Najczęściej dochodzi do niego podczas - jedzenia, wkładania małych przedmiotów do ust, mówienia lub śmiechu podczas jedzenia, szybkiego jedzenia, u dzieci – zabawy drobnymi elementami

Typowe ciała obce - kawałki jedzenia (mięso, kiełbasa, cukierki), orzechy, pestki, monety, elementy zabawek, klocki

Zadławienie jest stanem nagłym, który może doprowadzić do niedotlenienia mózgu i zatrzymania krążenia.

------------

2. Łagodne vs. ciężkie zadławienie

Łagodne zadławienie Drogi oddechowe są częściowo drożne.
Objawy: osoba kaszle, może mówić, oddycha, jest przytomna, może być zaczerwieniona

Najlepszą reakcją jest kaszel, który może usunąć ciało obce.

Postępowanie
zachęcaj poszkodowanego do silnego kaszlu
nie uderzaj w plecy, jeśli kaszel jest skuteczny
obserwuj stan

Ciężkie zadławienie Drogi oddechowe są prawie całkowicie zablokowane.
Objawy: brak możliwości kaszlu, brak możliwości mówienia, świszczący oddech lub brak oddechu, chwytanie się za szyję (tzw. gest zadławienia), sinienie ust i twarzy, silny niepokój, możliwa utrata przytomności

Wymaga natychmiastowej pomocy.

------------

3. Algorytm postępowania przy zadławieniu

Oceń sytuację
Zapytaj: „Czy się zadławiłeś?”
Jeśli osoba potrafi mówić lub kaszleć → zadławienie łagodne.
Jeśli nie może mówić ani kaszleć → zadławienie ciężkie.

4. Zachęcanie do kaszlu
Przy łagodnym zadławieniu zachęcaj osobę do intensywnego kaszlu, nie klep w plecy i obserwuj.
Kaszel jest najskuteczniejszym mechanizmem usuwania ciała obcego.

5. Metoda - 5 uderzeń między łopatki
Jeśli kaszel nie jest skuteczny stań z boku i lekko za poszkodowanym. Pochyl poszkodowanego do przodu.
Uderz mocno nadgarstkiem dłoni między łopatki. Wykonaj do 5 uderzeń. Po każdym uderzeniu sprawdź, czy ciało obce zostało usunięte.

6. Metoda 5 uciśnięć nadbrzusza – chwyt Heimlicha

Stosowany u: dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia.

Jak wykonać chwyt Heimlicha Stań za poszkodowanym. Obejmij go ramionami na wysokości talii.
Zaciśnij jedną dłoń w pięść. Umieść ją między pępkiem a mostkiem. Drugą ręką obejmij pięść.
Wykonaj gwałtowne pchnięcie do siebie i ku górze. Wykonaj do 5 uciśnięć.


7. Schemat działania

Powtarzaj naprzemiennie:

5 uderzeń między łopatki 5 uciśnięć nadbrzusza

do momentu usunięcia ciała obcego lub utraty przytomności

8. Jeśli poszkodowany straci przytomność
Połóż osobę na ziemi
wezwij pomoc – 112
sprawdź oddech

Jeśli nie oddycha:
rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO). Podczas RKO sprawdzaj, czy ciało obce nie pojawiło się w jamie ustnej.

------------

9. Zadławienie u niemowląt (do 1 roku życia) – ogólny zarys

U niemowląt nie stosuje się chwytu Heimlicha.

Postępowanie
Ułóż niemowlę na przedramieniu głową w dół (głowa niżej niż tułów).
Wykonaj 5 uderzeń między łopatki.
Jeśli nie pomaga: obróć dziecko na plecy, wykonaj 5 uciśnięć klatki piersiowej (dwoma palcami na mostku)
Powtarzaj: 5 uderzeń w plecy 5 uciśnięć klatki piersiowej

Jeśli dziecko straci przytomność → rozpocznij RKO.

10. Najczęstsze błędy
wkładanie palców do ust bez widocznego ciała obcego
potrząsanie poszkodowanym
podawanie wody
klepanie po plecach gdy osoba skutecznie kaszle


11. Zapobieganie zadławieniom
dokładne przeżuwanie jedzenia, nie rozmawiać podczas jedzenia
nie podawać dzieciom: orzechów, twardych cukierków, winogron w całości
pilnować drobnych przedmiotów
zabawki dopasowane do wieku

Najważniejsze do zapamiętania
Najpierw zachęcaj do kaszlu.
Jeśli nie pomaga → 5 uderzeń między łopatki. Następnie → 5 uciśnięć nadbrzusza (Heimlich). Powtarzaj 5 + 5.
Przy utracie przytomności → RKO i wezwanie pomocy.

[Isabella M. Neumann-Swann]

Napad drgawkowy

1. Czym jest napad drgawkowy

Napad drgawkowy to nagłe, niekontrolowane skurcze mięśni całego ciała lub jego części, spowodowane zaburzeniami pracy mózgu.
Podczas napadu osoba może: stracić przytomność, mieć silne drgawki całego ciała, mieć zaciśnięte szczęki, przestać reagować na otoczenie

Napad zwykle trwa kilkadziesiąt sekund do kilku minut.

2. Przyczyny napadów drgawkowych
Najczęstsze przyczyny: Padaczka, choroba neurologiczna, napady powtarzają się, wysoka gorączka (szczególnie u małych dzieci tzw. drgawki gorączkowe), urazy głowy po upadkach lub po wypadkach, zatrucia (np.: alkoholem, narkotykami, niektórymi lekami, toksycznymi substancjami),
Inne możliwe przyczyny: niedotlenienie mózgu, udar, zaburzenia metaboliczne

3. Objawy napadu drgawkowego
Podczas napadu mogą wystąpić: utrata przytomności, sztywność ciała, drgawki rąk i nóg, zaciśnięte zęby, ślina lub piana w ustach, sinienie twarzy, mimowolne oddanie moczu
Po napadzie – silne zmęczenie i dezorientacja

4. Czego absolutnie NIE robić
Podczas napadu drgawkowego nie wolno:
wkładać niczego do ust (np. łyżki, palców)
próbować otwierać szczęk
przytrzymywać siłą kończyn
polewać wodą
podawać jedzenia lub picia
Może to spowodować poważne urazy.

5. Co robić podczas napadu
Zabezpieczyć głowę - podłóż coś miękkiego pod głowę (np. kurtkę)
Usunąć niebezpieczne przedmioty - odsuń meble, usuń ostre przedmioty
Poluzować odzież - szczególnie przy szyi
Nie powstrzymywać drgawek- pozwól napadowi przebiec naturalnie
Mierzyć czas trwania napadu (To bardzo ważna informacja dla ratowników)

6. Po napadzie

Po ustaniu drgawek:
sprawdź oddech
jeśli oddycha → ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej
kontroluj oddech i stan poszkodowanego
zostań z nim aż do pełnego odzyskania świadomości

Osoba po napadzie często jest zmęczona, zdezorientowana i może zasnąć.

7. Kiedy wezwać pogotowie

Zadzwoń 112 lub 999, gdy:
to pierwszy napad w życiu
napad trwa dłużej niż 5 minut
napady powtarzają się jeden po drugim
osoba nie odzyskuje przytomności
podczas napadu doszło do urazu
osoba ma trudności z oddychaniem
napad wystąpił u kobiety w ciąży
napad wystąpił w wodzie

[Isabella M. Neumann-Swann]

Udar I zawał

1. Udar mózgu
Udar to nagłe zaburzenie krążenia krwi w mózgu, które powoduje uszkodzenie komórek mózgowych.
Może być spowodowany: zatkaniem naczynia krwionośnego, pęknięciem naczynia
Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia.

2. Test FAST – szybkie rozpoznanie udaru

F – Face (twarz)
Poproś osobę o uśmiech. Objaw udaru: opadający kącik ust, asymetria twarzy
A – Arm (ręce)
Poproś o podniesienie obu rąk. Objaw udaru: jedna ręka opada, brak możliwości jej uniesienia, osłabienie kończyny
S – Speech (mowa)
Poproś o powtórzenie prostego zdania. Objawy: bełkotliwa mowa, trudność w wypowiadaniu słów, brak możliwości mówienia
T – Time (czas)
Liczy się każda minuta.

Jeśli występuje choć jeden objaw → natychmiast wezwij pogotowie (112). Szybkie leczenie może uratować życie i zmniejszyć uszkodzenia mózgu.

3. Objawy udaru
- nagłe osłabienie jednej strony ciała
- opadnięty kącik ust
- zaburzenia mowy
- zaburzenia widzenia
- silny ból głowy
- zawroty głowy
- problemy z równowagą

------------

4. Zawał serca
Zawał serca to sytuacja, w której część mięśnia sercowego przestaje być zaopatrywana w krew. Powoduje to uszkodzenie serca.

5. Objawy zawału
Najczęstszy objaw: Ból w klatce piersiowej (silny, uciskający, piekący), może promieniować do lewego ramienia, obu ramion, szyi, żuchwy, pleców.

Inne objawy - duszność, zimne poty, nudności lub wymioty, osłabienie, zawroty głowy, bladość
U kobiet i osób starszych objawy mogą być nietypowe.

6. Pierwsza pomoc przy udarze lub zawale
Natychmiast wezwij pogotowie (112 lub 999)
Ułóż poszkodowanego w pozycji półsiedzącej (wygodna pozycja, zmniejsza obciążenie serca)
Zapewnij spokój - uspokajaj osobę i ogranicz ruch
Poluzuj ciasną odzież
Kontroluj stan - obserwuj oddech, sprawdzaj świadomość

Jeśli osoba straci przytomność i przestanie oddychać rozpocznij RKO.

Najważniejsze do zapamiętania

Napad drgawkowy -> zabezpieczyć głowę, usunąć przedmioty z otoczenia, mierzyć czas napadu
po napadzie → pozycja bezpieczna

Udar –> FAST (F – opadający kącik ust, A – słaba ręka, S – problemy z mową, T – natychmiast wezwać pomoc)

Zawał -> ból w klatce piersiowej, promieniowanie bólu, duszność, poty, pozycja półsiedząca i wezwanie pogotowia

[Isabella M. Neumann-Swann]

Zadanie domowe dla Panów:

@Heinz-Werner Grüner opisz w tabelce stan nagły i najbardziej charakterystyczny objaw (1 zdanie na stan)

@Pavel van der Gibson opisz w tabelce najważniejsze różnice pomiędzy wszystkimi stanami (na zasadzie - stan nagły, najważniejszy objaw, najważniejsze działanie)