Raport inżyniera nadzoru budowlanego programu energetycznego Kotliny Edelweiss
EE0F/1926
Autorzy raportu:EE0F/1926
Inż. (fabularny) Franz Edelmann
przy współpracy Herr Ing. @Fabio Rhyner
Konsultant Techniczny: Dr. Harz
Data sporządzenia: 16 listopada 1926 r.
Zarządzenie: Skarb Państwa Kotliny Edelweiss, Energiekonzern Edelweiss
Klauzula: jawna
- - - - - - - - - - - - - -
Etap końcowy programu energetycznego
Realizacja programu energetycznego Kotliny Edelweiss stanowi jedno z największych przedsięwzięć infrastrukturalnych podjętych przez państwo w ostatnich latach. Rozpoczęte w styczniu 1926 roku prace, początkowo ograniczone do badań geologicznych, hydrologicznych i przygotowania dokumentacji technicznej, z biegiem kolejnych okresów przekształciły się w kompleksowy program budowy nowych źródeł energii oraz modernizacji istniejącej infrastruktury.
Najważniejszym założeniem przyjętym na początku przedsięwzięcia było uniezależnienie poszczególnych regionów Kotliny od pojedynczego źródła zasilania. Dotychczasowa koncentracja produkcji energii w elektrowni Stromberg-1, pomimo jej stosunkowo stabilnej pracy, stanowiła istotne zagrożenie w przypadku awarii urządzeń, przerwania dostaw paliwa lub uszkodzenia głównych linii przesyłowych.
W związku z powyższym zdecydowano o realizacji trzech zasadniczych przedsięwzięć:Najważniejszym założeniem przyjętym na początku przedsięwzięcia było uniezależnienie poszczególnych regionów Kotliny od pojedynczego źródła zasilania. Dotychczasowa koncentracja produkcji energii w elektrowni Stromberg-1, pomimo jej stosunkowo stabilnej pracy, stanowiła istotne zagrożenie w przypadku awarii urządzeń, przerwania dostaw paliwa lub uszkodzenia głównych linii przesyłowych.
1. Rozbudowie i modernizacji elektrowni węglowej Stromberg-1.
2. Budowie kompleksu geotermalno-hydroenergetycznego Glänzwerk w rejonie Glänzberg.
3. Budowie systemu elektrowni wodnych Wolkenwerk w dolinie Wolkenbad.
Końcowym elementem programu stało się wykonanie krajowej sieci przesyłowej, pozwalającej na wzajemne połączenie wszystkich wymienionych obiektów.
- - - - - - - - - - - - - -
Rejon Glänzberg – zakończenie budowy kompleksu Glänzwerk
Najbardziej wymagającym pod względem technicznym przedsięwzięciem okazała się budowa kompleksu Glänzwerk. Początkowo inwestycja miała charakter eksperymentalny i była bezpośrednio związana z odkryciem naturalnych wypływów pary oraz gorących wód podziemnych w rejonie dawnych wyrobisk Goldgräberstation nr 1.
Prace prowadzone pod kierownictwem dr. Harza pozwoliły na potwierdzenie możliwości wykorzystania lokalnego potencjału geotermalnego. Pierwszy "Dampfkern", mimo prowizorycznej konstrukcji, dostarczył wystarczających danych, aby podjąć decyzję o budowie docelowego zakładu energetycznego.
Komora geotermalna i system odwiertów
W kolejnych etapach wykonano zasadnicze prace związane z zabezpieczeniem źródeł geotermalnych. Najważniejszym zadaniem było zastąpienie prowizorycznych połączeń rurowych stałym układem przewodów ciśnieniowych.
Wykonano:Prace prowadzone pod kierownictwem dr. Harza pozwoliły na potwierdzenie możliwości wykorzystania lokalnego potencjału geotermalnego. Pierwszy "Dampfkern", mimo prowizorycznej konstrukcji, dostarczył wystarczających danych, aby podjąć decyzję o budowie docelowego zakładu energetycznego.
Komora geotermalna i system odwiertów
W kolejnych etapach wykonano zasadnicze prace związane z zabezpieczeniem źródeł geotermalnych. Najważniejszym zadaniem było zastąpienie prowizorycznych połączeń rurowych stałym układem przewodów ciśnieniowych.
- wzmocnienie i obudowanie głównej komory odbioru pary;
- pogłębienie wybranych otworów rozpoznawczych i wykonanie dodatkowych otworów eksploatacyjnych;
- montaż stalowych przewodów parowych z izolacją termiczną;
- instalację separatorów pary i wody;
- wykonanie zaworów odcinających oraz układów regulacji ciśnienia;
- budowę systemu odprowadzania skroplin i wód geotermalnych.
Szczególną uwagę poświęcono zabezpieczeniu instalacji przed osadzaniem się minerałów oraz korozją. W związku z tym przewidziano regularne oczyszczanie przewodów i okresową kontrolę armatury.
Hala turbinowa
Równolegle zakończono budowę podziemnej hali maszynowej. Zdecydowano o jej umieszczeniu w odpowiednio zabezpieczonej komorze skalnej, co pozwoliło ograniczyć konieczność wznoszenia rozległych obiektów naziemnych.
W hali zainstalowano trzy zespoły turbinowo-generatorowe, pracujące na wspólnym systemie doprowadzania pary.
Każdy z zespołów otrzymał niezależne urządzenia regulacyjne, co umożliwia wyłączenie pojedynczej turbiny bez konieczności zatrzymywania całego zakładu.
Zainstalowano również:W hali zainstalowano trzy zespoły turbinowo-generatorowe, pracujące na wspólnym systemie doprowadzania pary.
Każdy z zespołów otrzymał niezależne urządzenia regulacyjne, co umożliwia wyłączenie pojedynczej turbiny bez konieczności zatrzymywania całego zakładu.
- kondensatory parowe;
- pompy obiegowe;
- urządzenia chłodzące;
- rozdzielnię główną;
- aparaturę pomiarową;
- urządzenia zabezpieczające przed nadmiernym wzrostem ciśnienia.
Rozbudowa części hydroenergetycznej
W trakcie realizacji Glänzwerk zdecydowano się zachować również pierwotny komponent wodny inwestycji.
Nie przyjęto jednak koncepcji budowy dużej zapory. Zamiast tego wykonano niewielki stopień regulacyjny oraz system doprowadzający wodę z górskiego cieku do dodatkowej turbiny wodnej.
Rozwiązanie to ma charakter uzupełniający. Pozwala na wykorzystanie naturalnego spadku terenu oraz zwiększenie produkcji energii w okresach odpowiednio wysokich przepływów.
Woda po przejściu przez turbinę powraca do naturalnego koryta.
Nie przyjęto jednak koncepcji budowy dużej zapory. Zamiast tego wykonano niewielki stopień regulacyjny oraz system doprowadzający wodę z górskiego cieku do dodatkowej turbiny wodnej.
Rozwiązanie to ma charakter uzupełniający. Pozwala na wykorzystanie naturalnego spadku terenu oraz zwiększenie produkcji energii w okresach odpowiednio wysokich przepływów.
Woda po przejściu przez turbinę powraca do naturalnego koryta.
Próby i uruchomienie
Końcowy etap inwestycji poświęcono próbom ciśnieniowym, sprawdzeniu szczelności przewodów oraz synchronizacji generatorów z krajową siecią energetyczną.
Pierwsze próby wykazały konieczność regulacji dopływu pary do poszczególnych turbin. Szczególnych trudności nastręczało utrzymanie jednakowych parametrów pracy przy zmieniającym się obciążeniu.
Po wprowadzeniu poprawek uzyskano zadowalającą stabilność pracy urządzeń.
Docelową moc kompleksu określono na około 12 MW, z czego zasadnicza część przypada na instalację geotermalną.
Glänzwerk należy uznać za pierwszą w Kotlinie Edelweiss większą instalację wykorzystującą energię wnętrza ziemi do produkcji energii elektrycznej.
- - - - - - - - - -
Rejon Wolkenbad
Wolkenwerk – zakończenie budowy systemu Wolkenwerk
Wolkenwerk – zakończenie budowy systemu Wolkenwerk
Realizacja Wolkenwerk przebiegała według odmiennego założenia niż inwestycja w Glänzberg. Głównym celem było wykorzystanie potencjału energetycznego rzek Ewigfluss i Rhimm przy jednoczesnym zachowaniu uzdrowiskowego charakteru Wolkenbad oraz naturalnego krajobrazu doliny Wolkengangtal.
Od samego początku odrzucono koncepcję jednej dużej zapory zbiornikowej. W jej miejsce przyjęto system dwóch głównych elektrowni przepływowych, wykorzystujących naturalne spadki terenu i częściowo podziemną infrastrukturę.Elektrownia pierwsza – Ewigfluss
Pierwszy obiekt zlokalizowano na rzece Ewigfluss, w miejscu wytypowanym podczas wcześniejszych badań hydrologicznych.
Prace konstrukcyjne objęły budowę niskiego jazu kamienno-betonowego, którego zadaniem jest piętrzenie i regulowanie części przepływającej wody.
Wykonano również:
- ujęcie wody z kratami zabezpieczającymi;
- komorę osadnikową;
- kanał derywacyjny;
- odcinek rurociągu doprowadzającego wodę pod ciśnieniem;
- podziemną halę maszynową;
- kanał odpływowy.
W hali maszynowej zainstalowano turbiny wodne typu Francisa, przystosowane do pracy przy zmiennych przepływach i stosunkowo dużym spadzie.
Zastosowanie konstrukcji podziemnej pozwoliło ograniczyć widoczność zakładu z głównych punktów widokowych doliny.
Elektrownia druga – Rhimm
Drugi obiekt powstał w obrębie rzeki Rhimm, gdzie warunki terenowe umożliwiały wykorzystanie innego odcinka naturalnego spadku.
W przeciwieństwie do pierwszego zakładu, w tym przypadku większy nacisk położono na budowę krótkiego kanału doprowadzającego oraz komory turbinowej umieszczonej w zboczu doliny.
Wykonano:W przeciwieństwie do pierwszego zakładu, w tym przypadku większy nacisk położono na budowę krótkiego kanału doprowadzającego oraz komory turbinowej umieszczonej w zboczu doliny.
- niewielki jaz regulacyjny;
- kanał doprowadzający wodę;
- komorę ciśnieniową;
- budynek obsługi technicznej;
- halę turbinową;
- urządzenia odprowadzające wodę do naturalnego koryta.
Obiekt wyposażono w dwa zespoły turbinowo-generatorowe.
Salzbrunn – regulacja przepływów
Osobnym elementem przedsięwzięcia stał się system regulacyjny w rejonie Salzbrunn.
Nie zdecydowano się na budowę trzeciej dużej elektrowni. Zamiast tego wykonano niewielkie urządzenia piętrzące, kanały przelewowe oraz elementy regulacji przepływu, pozwalające na lepsze gospodarowanie wodą w obrębie lokalnej sieci rzecznej.
Rozwiązanie to ma znaczenie szczególnie podczas wiosennych roztopów i okresów intensywnych opadów.
Umożliwia także ograniczenie nadmiernych wahań przepływu w dolnym biegu rzek.
Ochrona krajobrazu i uzdrowiska
Rozwiązanie to ma znaczenie szczególnie podczas wiosennych roztopów i okresów intensywnych opadów.
Umożliwia także ograniczenie nadmiernych wahań przepływu w dolnym biegu rzek.
Na szczególne podkreślenie zasługuje współpraca z administracją Wolkenbad, w tym z Oberstammerin Neumann-Swann.
Wprowadzono ograniczenia dotyczące lokalizacji obiektów naziemnych, wyznaczono strefy ochronne i zachowano istniejące ciągi spacerowe oraz dostęp do terenów parkowych.
W miarę możliwości transport materiałów prowadzono drogami technicznymi, tak aby nie zakłócać ruchu uzdrowiskowego.
Docelowa moc obu elektrowni określona została na około 12 MW łącznie.Wprowadzono ograniczenia dotyczące lokalizacji obiektów naziemnych, wyznaczono strefy ochronne i zachowano istniejące ciągi spacerowe oraz dostęp do terenów parkowych.
W miarę możliwości transport materiałów prowadzono drogami technicznymi, tak aby nie zakłócać ruchu uzdrowiskowego.
- - - - - - - - - - -
Rejon Stadt Edelweiss – modernizacja elektrowni Stromberg-1
Elektrownia Stromberg-1, uruchomiona 25 września 1923 roku, pozostaje najstarszym i podstawowym źródłem energii elektrycznej Kotliny Edelweiss. W związku z planowanym zwiększeniem zapotrzebowania energetycznego oraz powstaniem nowych zakładów zdecydowano o przeprowadzeniu szeroko zakrojonej modernizacji istniejącego obiektu.
W odróżnieniu od Glänzwerk i Wolkenwerk, gdzie budowano niemal całkowicie nowe instalacje, prace w Stromberg-1 polegały przede wszystkim na zwiększeniu sprawności urządzeń, poprawie niezawodności oraz dostosowaniu elektrowni do współpracy z pozostałymi źródłami energii.
Modernizacja kotłowni
Pierwszym etapem było unowocześnienie istniejącego zespołu kotłowego.
Wykonano:W odróżnieniu od Glänzwerk i Wolkenwerk, gdzie budowano niemal całkowicie nowe instalacje, prace w Stromberg-1 polegały przede wszystkim na zwiększeniu sprawności urządzeń, poprawie niezawodności oraz dostosowaniu elektrowni do współpracy z pozostałymi źródłami energii.
Modernizacja kotłowni
Pierwszym etapem było unowocześnienie istniejącego zespołu kotłowego.
- wymianę najbardziej zużytych elementów kotłów;
- przebudowę części palenisk;
- instalację wydajniejszych podajników węgla;
- modernizację systemu doprowadzania powietrza;
- usprawnienie odprowadzania popiołu i żużla;
- rozbudowę urządzeń oczyszczania spalin.
Szczególną uwagę zwrócono na ograniczenie strat cieplnych oraz zapewnienie ciągłości pracy kotłów przy zmiennym obciążeniu.
Rozbudowa maszynowni
W kolejnej fazie przystąpiono do modernizacji hali turbinowej.
Dotychczasowe urządzenia poddano przeglądom i częściowej wymianie. Wykonano również fundamenty pod dodatkowy zespół turbinowo-generatorowy, który pozwolił zwiększyć możliwości produkcyjne zakładu.
Rozbudowano układ chłodzenia, pompy kondensatu oraz główną rozdzielnię elektryczną.
Istotną zmianą było również wprowadzenie nowych urządzeń pomiarowych, umożliwiających bieżące kontrolowanie obciążenia generatorów i parametrów pracy kotłów.
Gospodarka paliwowaDotychczasowe urządzenia poddano przeglądom i częściowej wymianie. Wykonano również fundamenty pod dodatkowy zespół turbinowo-generatorowy, który pozwolił zwiększyć możliwości produkcyjne zakładu.
Rozbudowano układ chłodzenia, pompy kondensatu oraz główną rozdzielnię elektryczną.
Istotną zmianą było również wprowadzenie nowych urządzeń pomiarowych, umożliwiających bieżące kontrolowanie obciążenia generatorów i parametrów pracy kotłów.
Z uwagi na położenie Kotliny Edelweiss oraz brak dostępu do morza, szczególnym zagadnieniem pozostawała organizacja dostaw węgla.
W ramach modernizacji:
- rozbudowano place składowe;
- wykonano dodatkowe urządzenia wyładunkowe;
- usprawniono transport węgla z bocznicy kolejowej do kotłowni;
- przygotowano zapas paliwa pozwalający na utrzymanie pracy elektrowni w przypadku czasowych przerw w dostawach.
Ważnym założeniem stało się również zwiększenie możliwości magazynowania paliwa w okresach poprzedzających zimę.
Znaczenie Stromberg-1 dla systemu krajowego
Po zakończeniu modernizacji Stromberg-1 zachowała rolę podstawowego źródła mocy dyspozycyjnej.
Jej praca nie jest już jednak traktowana jako jedyny sposób zaspokajania potrzeb energetycznych państwa.
Elektrownia otrzymała możliwość współpracy z generatorami Glänzwerk i Wolkenwerk, a jej obciążenie może być dostosowywane do aktualnego zapotrzebowania oraz dostępności energii wodnej i geotermalnej.
Docelową moc zmodernizowanego zakładu określono na około 60 MW.Jej praca nie jest już jednak traktowana jako jedyny sposób zaspokajania potrzeb energetycznych państwa.
Elektrownia otrzymała możliwość współpracy z generatorami Glänzwerk i Wolkenwerk, a jej obciążenie może być dostosowywane do aktualnego zapotrzebowania oraz dostępności energii wodnej i geotermalnej.
- - - - - - - -
Krajowa sieć przesyłowa – Edel Übertragungsnetz - połączenie wszystkich źródeł energii
Ostatnim, a zarazem jednym z najważniejszych etapów programu było wykonanie infrastruktury pozwalającej na przesyłanie energii pomiędzy poszczególnymi regionami Kotliny.
Doświadczenia zdobyte podczas wcześniejszej eksploatacji Stromberg-1 wykazały, że sama zdolność produkcyjna elektrowni nie zapewnia bezpieczeństwa energetycznego, jeżeli energia nie może zostać dostarczona do odbiorców w przypadku awarii lokalnej infrastruktury.
Z tego względu zdecydowano o budowie sieci opartej na układzie pierścieniowym.
Główna magistrala wysokiego napięciaDoświadczenia zdobyte podczas wcześniejszej eksploatacji Stromberg-1 wykazały, że sama zdolność produkcyjna elektrowni nie zapewnia bezpieczeństwa energetycznego, jeżeli energia nie może zostać dostarczona do odbiorców w przypadku awarii lokalnej infrastruktury.
Z tego względu zdecydowano o budowie sieci opartej na układzie pierścieniowym.
Podstawowym elementem systemu stała się sieć przesyłowa o napięciu 110 kV.
Przewidziano następujące główne odcinki:
1. Stromberg-1 – Stadt Edelweiss.
2. Stadt Edelweiss – Wolkenbad.
3. Wolkenbad – Glänzberg.
4. Glänzberg – Stromberg-1.
W ten sposób uzyskano zamknięty układ, w którym poszczególne elektrownie mogą przekazywać energię do innych części Kotliny.
Przyjęcie takiego rozwiązania było szczególnie istotne z uwagi na zagrożenie związane z działalnością Dzikich. Ewentualne uszkodzenie pojedynczego odcinka linii nie musi oznaczać całkowitego odcięcia danego miasta od zasilania.
Stacje transformatoroweW głównych ośrodkach energetycznych wybudowano lub rozbudowano stacje transformatorowe.
Ich zadaniem jest:
- podwyższanie napięcia przy wyprowadzaniu energii z elektrowni;
- obniżanie napięcia w punktach rozdziału;
- kontrolowanie przepływu energii;
- zabezpieczanie linii przed przeciążeniami;
- umożliwienie odłączania poszczególnych odcinków sieci.
Główne stacje powstały przy Stromberg-1, w Stadt Edelweiss, Glänzberg, Wolkenbad, Grünerwald i Sandschak.
Sieci regionalne
Od głównej magistrali poprowadzono sieci regionalne, zasilające mniejsze miejscowości, zakłady przemysłowe, warsztaty, obiekty administracyjne i wojskowe.
Przyjęto dwa podstawowe poziomy dystrybucji:
- sieci średniego napięcia, obsługujące poszczególne regiony;
- sieci niskiego napięcia, dostarczające energię bezpośrednio do odbiorców.
W większych miastach przewidziano również rozbudowę podziemnych odcinków kablowych, szczególnie w centrach zabudowy.
Zabezpieczenie infrastruktury
Z uwagi na położenie Glänzbergu oraz jego stosunkowo bliskie sąsiedztwo z obszarami zagrożonymi działalnością Dzikich, szczególną uwagę poświęcono ochronie infrastruktury przesyłowej.
Najważniejsze stacje transformatorowe otrzymały ogrodzenia, posterunki ochronne i niezależne systemy oświetleniowe.
W newralgicznych miejscach przewidziano również możliwość ręcznego odłączenia uszkodzonych odcinków sieci oraz lokalnego przywrócenia zasilania.
W newralgicznych miejscach przewidziano również możliwość ręcznego odłączenia uszkodzonych odcinków sieci oraz lokalnego przywrócenia zasilania.
- - - - - - - -
Bilans końcowy programu energetycznego
Po zakończeniu zasadniczych robót i przeprowadzeniu prób eksploatacyjnych przyjęto następujące wartości projektowe:
Obiekt / Rodzaj energii/ Moc docelowa
Stromberg-1 / Węgiel / 60 MW
Glänzwerk / Geotermia + hydro / 12 MW
Wolkenwerk I – Ewigfluss / Hydroenergia / 7 MW
Wolkenwerk II – Rhimm / Hydroenergia / 5 MW
Łącznie = 84 MW
Dodatkowe lokalne instalacje wodne, które nie wchodzą w skład głównego programu, mogą w przyszłości zwiększyć tę wartość o kolejne kilka megawatów.
Warto podkreślić, że podane wartości oznaczają moc zainstalowaną, a nie stałą produkcję energii przez wszystkie obiekty. Rzeczywista ilość dostarczanego prądu będzie zależeć od dostępności paliwa, warunków hydrologicznych, parametrów źródeł geotermalnych oraz zapotrzebowania odbiorców.
Wnioski końcowe inżyniera nadzoru
Zakończenie zasadniczej fazy programu energetycznego należy uznać za jedno z najważniejszych osiągnięć infrastrukturalnych Kotliny Edelweiss.
W ciągu kilku lat udało się przejść od pojedynczej elektrowni węglowej do wieloźródłowego systemu energetycznego, opartego na trzech różnych technologiach produkcji energii.
W ciągu kilku lat udało się przejść od pojedynczej elektrowni węglowej do wieloźródłowego systemu energetycznego, opartego na trzech różnych technologiach produkcji energii.
Szczególne znaczenie ma powodzenie przedsięwzięcia Glänzwerk, które z początkowo prowizorycznej instalacji ratunkowej przekształciło się w pełnoprawny zakład geotermalny. Należy w tym miejscu podkreślić wkład dr. Harza, którego prace badawcze i konstrukcyjne umożliwiły wykorzystanie potencjału geotermalnego regionu i Oberstamma @Alberta F. de Espady, jako wizjonera całego pomysłu.
Równie istotne pozostaje zakończenie inwestycji Wolkenwerk, zrealizowanej bez konieczności zasadniczej przebudowy naturalnego krajobrazu doliny Wolkenbad, na co szczególny wpływ miała Oberstammerin @Isabella M. Neumann-Swann.
Z kolei modernizacja Stromberg-1 zapewniła państwu stabilne źródło mocy, zdolne do uzupełniania produkcji pozostałych elektrowni. Dzięki wysiłkowi Oberstamma @Vratislava Vondraćka wielka migracja i propagowanie kultu pracy w stołecznym Stadt i okolicznych miastecznach sprowadziło wiele "rąk do pracy".
Z kolei modernizacja Stromberg-1 zapewniła państwu stabilne źródło mocy, zdolne do uzupełniania produkcji pozostałych elektrowni. Dzięki wysiłkowi Oberstamma @Vratislava Vondraćka wielka migracja i propagowanie kultu pracy w stołecznym Stadt i okolicznych miastecznach sprowadziło wiele "rąk do pracy".
W opinii autora raportu Kotlinę Edelweiss można obecnie uznać za państwo posiadające zintegrowany, wieloźródłowy system energetyczny, zdolny do dalszej rozbudowy wraz ze wzrostem liczby mieszkańców i rozwojem przemysłu.
Program budowy głównych źródeł energii zostaje uznany za zakończony. Dalsze działania powinny koncentrować się na rozbudowie sieci regionalnych, utrzymaniu sprawności istniejących urządzeń oraz zwiększaniu rezerw energetycznych państwa.
Program budowy głównych źródeł energii zostaje uznany za zakończony. Dalsze działania powinny koncentrować się na rozbudowie sieci regionalnych, utrzymaniu sprawności istniejących urządzeń oraz zwiększaniu rezerw energetycznych państwa.
Ing. Franz Edelmann
Inżynier nadzoru budowlanego
programu energetycznego Kotliny Edelweiss
Inżynier nadzoru budowlanego
programu energetycznego Kotliny Edelweiss