Rajd Szarotki 1924 - Rajdowe Centrum Testowe

[Heinz-Werner Grüner]

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.

Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,

Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie

Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.



Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy

I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy

Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem

(Gdy od płaczącej matki pod Twoję opiekę

Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę

I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu

Iść za wrócone życie podziękować Bogu),

Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono.

Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną

Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,

Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;

Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,

Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;

Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,

Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,

A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą

Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.

[Orjon Surma]

i jak tam?

ŹLE!
00:24:00

[Orjon Surma]

00:24:30

[Ignats ik Ruth]

[Heinz-Werner Grüner]

Smutno mi, Boże! - Dla mnie na zachodzie

Rozlałeś tęczę blasków promienistą;

Przede mną gasisz w lazurowéj wodzie

Gwiazdę ognistą...

Choć mi tak niebo ty złocisz i morze,

Smutno mi, Boże!



Jak puste kłosy, z podniesioną głową

Stoję rozkoszy próżen i dosytu...

Dla obcych ludzi mam twarz jednakową,

Ciszę błękitu.

Ale przed tobą głąb serca otworzę,

Smutno mi, Boże!



Jako na matki odejście się żali

Mała dziecina, tak ja płaczu bliski,

Patrząc na słońce, co mi rzuca z fali

Ostatnie błyski...

Choć wiem, że jutro błyśnie nowe zorze,

Smutno mi, Boże!



Dzisiaj, na wielkim morzu obłąkany,

Sto mil od brzegu i sto mil przed brzegiem,

Widziałem lotne w powietrzu bociany

Długim szeregiem.

Żem je znał kiedyś na polskim ugorze,

Smutno mi, Boże!



Żem często dumał nad mogiłą ludzi,

Żem prawie nie znał rodzinnego domu,

Żem był jak pielgrzym, co się w drodze trudzi

Przy blaskach gromu,

Że nie wiem, gdzie się w mogiłę położę,

Smutno mi, Boże!



Ty będziesz widział moje białe kości

W straż nie oddane kolumnowym czołom;

Alem jest jako człowiek, co zazdrości

Mogił popiołom...

Więc że mieć będę niespokojne łoże,

Smutno mi, Boże!



Kazano w kraju niewinnéj dziecinie

Modlić się za mnie co dzień... a ja przecie

Wiem, że mój okręt nie do kraju płynie,

Płynąc po świecie...

Więc, że modlitwa dziecka nic nie może,

Smutno mi, Boże!



Na tęczę blasków, którą tak ogromnie

Anieli twoi w siebie rozpostarli,

Nowi gdzieś ludzie w sto lat będą po mnie

Patrzący - marli.

Nim się przed moją nicością ukorzę,

Smutno mi, Boże!

[Orjon Surma]

00:25:00

[Ignats ik Ruth]

ŹLE!

Ale jakto? Panie Szczękościsk!

[Heinz-Werner Grüner]

Witaj, wolności aniele,

Nad martwym wzniesiony światem!

Oto w Ojczyzny kościele

Ołtarze wieńczone kwiatem

I wonne płoną kadzidła!

Patrz! tu świat nowy - nowe w ludziach życie.

Spójrzał - i w niebios błękicie

Malowne pióry złotémi

Roztacza nad Polską skrzydła;

I słucha hymnów téj ziemi.



II

A tam już w cieniu wieków za nami się chowa

Duch niewoli i dumną stopą depcze trony.

Zgina się pod ciężarem skrwawionej korony,

Mówi - ale niezrozumiałe z ust wychodzą słowa.

Tak obelisk, co niegdyś pisanym wyrazem

Dziwił ludy, obwiany mgłą kadzideł dymu,

Dziś przeniesiony do Rzymu,

Niezrozumiały ludom - umarły - jest głazem.



III

Niegdyś Europa cała

Była gotyckim kościołem.

Wiara kolumny związała,

Gmach niebo roztrącał czołem...

Drżącym od starości głosem

Starzec pochylony laty

Trząsł dumnym mocarzy losem,

Zaglądał w królów siedziby;

Zaledwo promyk oświaty

Przez ubarwione gmachu przedzierał się szyby.



Jakiś mnich stanął u proga,*

Kornéj nie uchylił głowy,

Walczył słowami Boga

I wzgardził świętemi kary.

Upadł gmach zachwiany słowy.

Błysnęły światła promienie...

Piérwsze wolności westchnienie

Było i westchnieniem wiary.



IV

Jak sosny niebotyczne urośli królowie.

Deptane prawa ludów gdzież znajdą mściciela?...

Na Albijonu ostrowie

Kromwel. - Któż nie zna Kromwela?...

On dawną krwią Stuartów zalał stopnie tronu

I nie chciał na nie wstąpić - on pogardził tronem.



I czymże dzisiaj jest król Albijonu?

Błyszcząca mara - widziadło,

Księżyc na niebie zamgloném,

A słońce praw oświéca tę postać wybladłą.



Ale wielcy mężowie zasiedli do steru,

Świątynią praw dźwigają tysiączne kolumny -

Patrzcie, jak długim rzędem za trumnami trumny

Wchodzą w posępne gmachy Westminsteru.



V

O świat nowy hiszpańskie uderzyło wiosło,

Tam brat zaprzedawał brata...

Na lądzie nowego świata

Żałobne drzewa wyrosło,

Pod którém schyleni w trudzie,

Marząc o szczęściu boleśnie,

Usypiali tłumem ludzie,

Tłumami konali we śnie **

I śmiercią sen płacili - bo o lepszej doli

Pod tym się drzewem ludziom o wolności śniło.

Było to drzewo niewoli,

Rosło nad grobem - świat już był jedną mogiłą.



Ostatni więc człowiek skona,

Śmiercią z należnych władcom wypłaci się danin?

O nie! na głos Waszingtona

Zmartwychwstał Amerykanin

I zaprzysiężoną święcie

Wolność okrył wieńcem sławy.



A drzewo śmierci było masztem na okręcie

I zgon niosło na ludy saksońskie - i nawy.

VI

Więc słońce już w wolności krajach nie zachodzi?

Wolności skrzydła całą osłoniły ziemię.

Godnym jest oczu Boga wolnych ludzi plemię,

On bohatérów nagrodzi.



VII

Jakiż to dzwon grobowy

Z wiejskiego zabrzmiał kościoła?

Idzie tłum pogrzebowy -

Schylone do ziemi czoła;

Trumna - za trumną dzieci,

Smutna przyjaciół drużyna

Bladą gromnicą świeci,

Ciche modły powtarza.

Weszli we wrota cmentarza,

Pod trumną ramię syna.

Czarną dręczeni rozpaczą,

Czarną okryci żałobą...



Czemuż płaczą nad sobą?

Bogatą wezmą spuściznę.

Dlaczegóż nad nim płaczą?

W grobie zapomni troski...

Bracia! - on umarł - on był ostatnim, z tej wioski,

Co widział wolną ojczyznę.

Synowie jeszcze po nim nie zdjęli żałoby,

Już na wolnéj żyją ziemi.

Idźmy więc nad ojców groby,

Wołajmy, bracia, nad niemi,

Może usłyszą w mogile?...



VIII

Widziałem, jak młodzieniec w samej wieku sile,

Strawiony własnym ogniem - przeklął ogień duszy.

Wołał: - "Czemuż Bóg więzów moich nie rozkruszy?..."

Lecz wszędy cichość grobowa;

A więc sam odpowiadał: - "Jestem panem życia!" -

Okropne rozpaczy słowa!

Z umysłowych władz rozbicia

Została ta myśl straszliwa.

I bladość śmierci lice wyniosłe okrywa.

Ta jedna myśl tysiączne urodziła myśli;

Straszna cierpienia potęga,

Umysł je rozwija - kryśli,

Z niedowiarstwa marą sprzęga...

O niedowiarstwo! Ty piekieł pochodnią

Niszczysz mgłę marzeń i blask urojenia złoty.

Gdzież cnota?... nie ma cnoty!...

I zbrodnia nie jest zbrodnią.

Na niepewnéj ważysz szali

Wzniosłe uczucia w człowieku...

Już wszyscy tak myśleli - i wszyscy wołali,

Jest to chorobą czasu! - jest to duchem wieku!

Ta ciemność była tylko przepowiednią słońca.

Wolności widzim anioła,

Wolności powstał obrońca.

Podnieście wybladłe czoła!

Daléj do steru okrętu!

Daléj! na morskie głębinie!

Rzućmy się w odmęt - z odmętu

Może niejeden wypłynie!

Podobni do nurków tłumu,

Co do morskiej toną fali,

Wśród wirów kręceni szumu,

Już ich fala w głąb porywa;

Ale niejeden wypływa,

Bliski brzegu lub daleki,

Ten niesie gałąź korali,

Ów w Amfitryt trąbę dzwoni.

Lecz niejeden zniknie w toni,

W morzu zostanie na wieki.

[Orjon Surma]

00:25:30

[Heinz-Werner Grüner]

Przekląłem - i na wieki rzuciłem ją samą,

I wzburzony, nim księżyc zabłysnął wieczorem,

Jużem się od niéj długim rozdzielił jeziorem.

A gdy się toń jeziora księżycową plamą

Osrebrzała, gdy wichry zawiewały chłodniéj,

Jam jeszcze leciał - jeszcze uciekałem od niéj.



I może bym zapomniał - bo koń leciał skoro,

Bo mi targały myśli tętniące kopyta.

Gdzie ona? - oszukana - przeklęta - zabita...

Patrzę na niebo, księżyc, na gwiazdy, jezioro...

Wszak jęk tu nie doleci, wszak łez nie zobaczę.

To jezioro - to fala - to nie ona płacze.



I może bym zapomniał... lecz gdy to spostrzegła

Blada światłość księżyca, krok w krok za mną biegła.

Próżno się zatokami wężowymi kręcę,

Wszędy mnie księżycowa kolumna dopadła,

Jak by się ta kobieta do stóp moich kładła,

I niema płaczem, za mną wyciągała ręce.